Współpraca czy działania PR? Próby współdziałania organizacji proobronnych z Jednostkami Resortu Obrony Narodowej na przykładzie doświadczeń
Małopolskiej OT Stowarzyszenia ObronaNarodowa.pl

W ciągu ostatniego roku za sprawą wielu czynników - m.in. Kampanii Społecznej "Odbudujmy Armię Krajową" - bardzo głośno zrobiło się o społecznych inicjatywach na rzecz obronności państwa. Minister Obrony Narodowej próbując skanalizować ten Ruch w listopadzie 2014 powołał gen. rez. Bogusława Packa na Pełnomocnika ds. Inicjatyw Proobronnych, a ten z kolei głównie działaniami medialnymi i PR próbował tworzyć wrażenie, iż MON, który przez wiele lat generalnie nie miał pomysłu na wykorzystanie potencjału organizacji proobronnych nagle taką koncepcję tworzy, i co więcej, błyskawicznie jest w stanie ją wdrożyć. A ponieważ rok 2015 był rokiem wyborczym - zaczęły się dziać "cuda" - nowe koncepcje, Kongres Organizacji Proobronnych po medialny fakt 300 tys. Gwardii Krajowej. O tym jak praktycznie wyglądała próba nawiązania współpracy jednostki resortu MON ze stowarzyszeniem proobronnym chciałem opisać w tym artykule opierając się głównie na moich doświadczeniach z konkretną Jednostką Wojskową, aczkolwiek wiem, że nie wszędzie tak samo ten proces przebiega - byłem świadkiem świetnej współpracy kolegów z Lubuskiej Obrony Terytorialnej z 17 Wielkopolską Brygadą Zmechanizowaną podczas ćwiczenia "Obrońca 2015" oraz bardzo dobrej współpracy naszego Stowarzyszenia i Stowarzyszenia Jednostek Strzeleckich "Strzelec" z 1. Warszawską Brygadą Pancerną z Wesołej podczas ćwiczenia "Batalion OT w działaniach przeciwdywersyjnych Siedlce 2015". W tym miejscu można przekazać wyrazy uznania dla Dowódców i żołnierzy tych pododdziałów. Niestety nie wszędzie tak się dzieje i o tym m.in. jest mój tekst przeplatany skanami dokumentów odnoszących się do tej sytuacji.

W lipcu 2015 roku, po długich staraniach1, naszemu Stowarzyszeniu udało się uzyskać od MON tekst "Koncepcji doskonalenia współpracy Ministerstwa Obrony Narodowej z organizacjami proobronnymi na rzecz wsparcia systemu obronnego Rzeczypospolitej Polskiej"2, datowaną na marzec 2015 roku. Szerzej Koncepcja została omówiona w artykule z dnia 17.07.2015 r. zamieszczonym na naszym portalu3. Na str. 18 przedmiotowej Koncepcji możemy przeczytać, że w czasie kryzysu o charakterze militarnym zadaniem organizacji proobronnych i paramilitarnych będzie m.in. "wsparcie działań odpowiednich służb mających na celu wzrost mobilności Sił Zbrojnych (współudział w regulacji ruchu drogowego)" - pkt. c). Jakkolwiek Koncepcję jako całość należy ocenić bardzo nisko, to to konkretne zadanie organizacji proobronnych (czy obrony terytorialnej) jest jak najbardziej sensowne.
Uznałem, że skoro Minister Obrony Narodowej dla organizacji proobronnych w czasie "W" przewiduje tego rodzaju zadanie, warto się do jego realizacji zawczasu przygotować. Znajomi wojskowi wskazali mi jedną z małopolskich jednostek wojskowych, nazwijmy ją "JW X", jako taką, która posiada odpowiednią kadrę do przeprowadzenia szkolenia z organizowania przemarszu wojsk i regulacji ruchu.

W sierpniu 2015 roku zwróciłem się do przedmiotowej JW X z wnioskiem o zorganizowanie tego typu szkolenia - w ramach planu współpracy. W uzasadnieniu wniosku wskazałem m.in. że w ramach projektu Lekka Piechota Obrony Terytorialnej w Małopolsce regularnie szkoli się kilkadziesiąt osób (średnia wieku 29-lat) oraz, że żołnierze rezerwy, w tym byli żołnierze 6 BPD, biorą w nim udział w charakterze zarówno instruktorów, jak i uczestników.

Po około 2 tygodniach od złożenia wniosku otrzymałem telefon od kpt. (nazwijmy go "Z") z przedmiotowej jednostki, który poinformował mnie, że jedno z wnioskowanych szkoleń są w stanie przeprowadzić (łączność) i nie będzie z tym problemu, natomiast nie posiadają przeszkolonej kadry do przeprowadzenia szkolenia z przemarszu wojsk. Po krótkiej rozmowie kpt. Z wskazał mi JW (nazwijmy ją "Y"), która specjalizuje się w zabezpieczaniu przemarszu wojsk, w szczególności posiada kompanię regulacji ruchu. Ustaliliśmy, że nie będę wycofywał wniosku do JW X o przeprowadzenie szkolenia, a wystąpię z takim wnioskiem również do JW Y o przeprowadzenie szkolenia z przemarszu wojsk, które to szkolenia JW X i Y zorganizują wspólnie.

Zgodnie z uzgodnieniami złożyłem stosowny wniosek do JW Y.

1.jpg

2.jpg

3.jpg

W niedługim czasie otrzymałem odpowiedź od JW Y, w której jej dowódca poinformował, że nie może wpisać przedsięwzięcia do planu współpracy ponieważ nie mamy zawartego porozumienia o współpracy.

4.jpg

W odpowiedzi wskazałem na fakt, że w świetle uregulowań decyzji Nr 187/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie określania zasad i trybu współpracy resortu obrony narodowej z organizacjami pozarządowymi i innymi partnerami społecznymi (Dz. Urz. MON Nr 12, poz. 131 z póź. zm.) niezależne od ewentualnego podpisania porozumienia o współpracy oraz, że na takim stanowisku stoi też Departament Komunikacji Społecznej MON, przedkładając kserokopię stosownego pisma. Wskazałem również na możliwość zmiany terminu szkolenia. Ponadto zgodnie z propozycją, złożyłem wniosek o zawarcie porozumienia, przedkładając wszystkie wymagane prawem załączniki.

5.jpg

6.jpg

W odpowiedzi dowódca JW Y odpisał, że odmawia wpisania szkolenia z organizacji przemarszu wojsk do planu współpracy. Pośrednio odmówił także podpisania porozumienia o współpracy wskazując, że tego typu porozumienie "ma przynosić korzyści obu stronom porozumienia".

7.jpg

Analizując to pismo od strony prawnej (zawodowo jestem radcą prawnym) doszedłem do wniosku, iż Dowódca JW Y się myli, ponieważ decyzja Nr 187/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie określania zasad i trybu współpracy resortu obrony narodowej z organizacjami pozarządowymi i innymi partnerami społecznymi (Dz. Urz. MON Nr 12, poz. 131 z póź. zm.)4 w § 3 wskazuje jako cele współpracy:
1) pozyskiwanie społecznej akceptacji dla polityki obronnej państwa;
2) upowszechnianie działalności wolontariackiej na rzecz obrony narodowej;
3) kształtowanie pozytywnego wizerunku Sił Zbrojnych i służby wojskowej;
4) promowanie nowego modelu służby żołnierzy rezerwy w Narodowych Siłach Rezerwowych.

Nie ma w przywołanym przepisie mowy o "wzajemnych korzyściach" dla JW. Oczywistym jest, że przepis należy rozumieć w ten sposób, że jakkolwiek beneficjentem bezpośrednim realizowanego przedsięwzięcia ma być organizacja proobronna, to pośrednim jest system obronności państwa. Przecież gdyby raz dla naszych członków zostało zorganizowane tego typu szkolenie, zapewne z powodzeniem moglibyśmy tak zdobytą wiedzę przekazać dalej. Jednak niestety myślenie w kategoriach szerszych, obronności Polski jako całości, przekraczających interes konkretnej JW, często przerasta decydentów z MON.

Podkreślenia wymaga fakt, że dowódca JW Y nie podał żadnego powodu, który uzasadniałby niemożność przeprowadzenia szkolenia (np. brak fachowej kadry) ograniczając się do odpowiedzi "nie bo nie".

Przedstawiona sytuacja jest w mojej ocenie kolejnym dowodem na to, że Ministerstwo Obrony Narodowej, wbrew tworzonym faktom medialnym, nie miało do tej pory pomysłu na systemowe rozwiązanie wykorzystania potencjału organizacji proobronnych. Pozytywne przypadki wsparcia Jednostek Wojskowych w naszych przedsięwzięciach - tak jak przy "Obrońcy 2015" czy ćwiczeniu "Batalion OT w działaniach przeciwdywersyjnych" to w dużej mierze wynik wypracowanych przez wiele lat kontaktów lokalnych liderów (takich jak kol. Jacek Klimanek czy Marek Mroszczyk) z kadrą jednostek wojskowych - a nie wynik działań powołanych do tego instytucji. W tej mierze pojawił się zresztą spory bałagan kompetencyjny - działalnością organizacji zajmuje się zarówno niedawno przekształcony z Departamentu Wychowania i Promocji Obronności Departament Komunikacji Społecznej (z którym nasze stowarzyszenie próbuje dopiąć kwestie porozumienia z MON ale to temat na osobny artykuł) zajmujący się m.in. umowami o współpracy MON z organizacjami oraz przeprowadzeniem tzw. Konkursów na zadania zlecone, w wyniku których przydzielane są środki finansowe na przedsięwzięcia realizowane przez organizacje.

W tym zakresie również mam negatywne doświadczenia, które mogłyby być materiałem na osobny artykuł. Przykładowo jedynie można wskazać, że przygotowana kilka miesięcy temu oferta realizacji zadania publicznego pn. "szkolenie ogniowe i taktyczno - ogniowe w okresie od 01.10 - 28.12.2015 r." złożona w ramach Otwartego Konkurs Ofert nr 10 na realizację zadania publicznego w zakresie obronności państwa i działalności Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 lipca 2015 r. nie została w ogóle rozpatrzona - ani pozytywnie, ani negatywnie. A w każdym razie nie ma na ten temat informacji na stronie internetowej zawierającej wyniki Konkursu5. Pomimo składanych pism z prośbą o wyjaśnienie takiego stanu rzeczy do dnia dzisiejszego (tj. kilka miesięcy od ogłoszenia wyników konkursu) nie otrzymaliśmy żadnej formalnej informacji.

A z drugiej strony utworzone zostało Biuro do Spraw Proobronnych zadaniem, którego ma być "realizacja przedsięwzięć dotyczących wsparcia systemu obronnego państwa przez wykorzystanie potencjału organizacji pozarządowych o charakterze proobronnym i paramilitarnym". Na razie Biuro poprzez swoich przedstawicieli i pełnomocników ogłaszało co raz to nowe koncepcje wykorzystania potencjału organizacji proobronnych, w szczególności mamiąc je obietnicami wykorzystania przy tworzeniu obrony terytorialnej6.

Pozostaje mieć nadzieję, że kwestie wsparcia dla organizacji proobronnych zostaną w końcu uporządkowane poprzez rozwiązania systemowe, które wkomponują potencjał organizacji paramilitarnych w system obronny państwa.


Wiktor Powiłajtis
Członek Zarządu Stowarzyszenia
ObronaNarodowa.pl - Ruch Na Rzecz Obrony Terytorialnej




Przypisy:

1 - zakończonych skierowaniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej

2 - http://obronanarodowa.pl/download/koncepcja/koncepcja-doskonalenia-wspolpracy-z-organizacjami.pdf

3 - http://obronanarodowa.pl/news/display/422/

4 - http://www.mw.mil.pl/zasoby/archiwum/upload/Decyzja_187_z_9_06_2009.pdf

5 - http://www.wojsko-polskie.pl/pl/wspolpraca-wojska-ze-spoleczenstwem/zadania-zlecone/42075,otwarty-konkurs-ofert-nr-10-na-realizacje-zadania-publicznego-w-zakresie-obronnosci-panstwa-i-dzialalnosci-sil-zbrojnych-rzeczypospolitej-polskiej-z-dnia-8-lipca-2015.html

6 - http://www.polska-zbrojna.pl/home/articleshow/15466?t=Powstala-Federacja-Organizacji-Proobronnych
    http://polska.newsweek.pl/gwardia-narodowa-w-polsce-oddzialy-paramilitarne-rezerwisci,artykuly,365670,1.html
    http://wiadomosci.onet.pl/kraj/rzeczpospolita-ochotnicy-do-broni/etl19l
    http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/1276290,Bedzie-polska-Gwardia-Narodowa-Nazwa-Armia-Krajowa
    http://www.radiomerkury.pl/informacje/pozostale/nadchodzi-gwardia-narodowa.html